MEDYCYNA PODRÓŻY

Choroby tropikalne: na co uważać w podróży

Przegląd chorób, o które najczęściej pytają podróżni: jak się przenoszą, gdzie występują, jakie dają objawy i jak można się chronić. Zakres omawianych zagrożeń w trakcie konsultacji zależy od kierunku, charakteru wyjazdu i stanu zdrowia.

Umów konsultację Szczepienia przed podróżą

Nie znaleźliśmy choroby o takiej nazwie. Spróbuj wpisać region (np. „Afryka”), drogę zakażenia (np. „komary”) albo objaw (np. „gorączka”). Zawsze możesz też umówić konsultację, na której dobierzemy zalecenia do Twojej trasy.

Komary, kleszcze i inne owady

Największa grupa zagrożeń w tropikach. Podstawą ochrony są repelenty z DEET lub ikarydyną, ubranie z długim rękawem i moskitiera nad łóżkiem, a przy malarii dodatkowo leki profilaktyczne.

Malaria

Komary
Profilaktyka lekowa
Zagrożenie życia
Gorączka po powrocie

Choroba pasożytnicza przenoszona przez komary Anopheles kłujące od zmierzchu do świtu. Postać wywołana przez Plasmodium falciparum może w ciągu kilku dni zagrozić życiu.

Objawy: Gorączka z dreszczami, ból głowy i mięśni, osłabienie, czasem biegunka i wymioty. Objawy łatwo pomylić z grypą.
Okres wylęgania: od 7 dni do kilku miesięcy po powrocie
Profilaktyka: Ochrona przed komarami oraz leki przeciwmalaryczne dobrane do kierunku. Każda gorączka do roku po powrocie z tropików wymaga pilnej diagnostyki w kierunku malarii.

Denga

Komary
Szczepionka dostępna
Gorączka krwotoczna

Gorączka krwotoczna przenoszona przez komary Aedes, które gryzą w ciągu dnia. Pierwsze zachorowanie przebiega zwykle łagodnie lub bezobjawowo. Powtórne zakażenie innym typem wirusa wiąże się z ryzykiem ciężkiego przebiegu.

Objawy: Nagła wysoka gorączka, silny ból głowy i za oczami, ból mięśni i stawów, wysypka.
Okres wylęgania: 3–14 dni, najczęściej 4–7
Profilaktyka: Ochrona przed komarami przez cały dzień. Szczepienie (Qdenga) zaleca się, zgodnie z rekomendacjami PTMMTiP, osobom od 6. roku życia, które przechorowały już dengę i wybierają się w rejony wysokiego ryzyka.

Zobacz szczepienie →

Chikungunya

Komary
Bóle stawów
Przewlekłe następstwa
Szczepionka dostępna

Zakażenie wirusowe przenoszone przez komary Aedes, które gryzą w ciągu dnia. Nazwa pochodzi z języka makonde i oznacza „człowieka zgiętego”, od pozycji, jaką przyjmuje chory z powodu bólu stawów.

Objawy: Nagła wysoka gorączka przez 2–5 dni, ból głowy i mięśni, wysypka ze świądem, a po niej długotrwałe bóle i obrzęk stawów, najczęściej symetrycznie dłoni i stóp. U większości objawy ustępują w kilka dni, u części utrzymują się tygodniami, a nawet do 2 lat.
Okres wylęgania: 2–5 dni
Profilaktyka: Repelenty, ubranie zakrywające ciało i moskitiery, także w ciągu dnia. W Unii Europejskiej zarejestrowano dwie jednodawkowe szczepionki: Ixchiq (żywa atenuowana) i Vimkunya (rekombinowana). Zgodnie z rekomendacjami PTMMTiP (marzec 2026) szczepienie Ixchiq jest zalecane osobom immunokompetentnym w wieku 12–59 lat podróżującym w rejony epidemii albo planującym pobyt w rejonie wysokiego ryzyka trwający łącznie co najmniej 3 miesiące. Przeciwwskazania bezwzględne: ciąża, laktacja, wiek poniżej 12 lat, niedobory odporności; ostrożnie po 60. roku życia.

Zika

Komary
Groźna w ciąży
Droga płciowa

Zwykle przebiega łagodnie lub bezobjawowo, ale zakażenie w ciąży może prowadzić do ciężkich wad wrodzonych u dziecka. Wirus przenosi się także drogą płciową.

Objawy: Stan podgorączkowy, wysypka, zapalenie spojówek, bóle stawów; u wielu osób nie ma żadnych objawów.
Okres wylęgania: 3–14 dni
Profilaktyka: Kobiety w ciąży i planujące ciążę powinny omówić wyjazd z lekarzem. Po powrocie z rejonu ryzyka zaleca się odczekanie z próbami zajścia w ciążę. Długość tego okresu ustalamy indywidualnie.

Żółta gorączka

Komary
Szczepionka dostępna
Wymagane przy wjeździe
Żółta książeczka

Ciężka gorączka krwotoczna przenoszona przez komary. Nie ma leczenia przyczynowego, a wiele krajów wymaga świadectwa szczepienia przy wjeździe.

Objawy: Gorączka, dreszcze, bóle mięśni, następnie żółtaczka i objawy skazy krwotocznej.
Okres wylęgania: 3–6 dni
Profilaktyka: Jedna dawka szczepionki daje ochronę uznawaną za dożywotnią; świadectwo jest ważne od 10. dnia po podaniu.

Zobacz szczepienie →

Japońskie zapalenie mózgu

Komary
Szczepionka dostępna
Tereny wiejskie
Zapalenie mózgu

Wirusowe zapalenie mózgu przenoszone przez komary w okolicach pól ryżowych i hodowli świń. U części chorych zostawia trwałe następstwa neurologiczne.

Objawy: Gorączka, ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości i drgawki w cięższych przypadkach.
Okres wylęgania: 5–15 dni
Profilaktyka: Szczepienie zalecane przy dłuższych pobytach na terenach wiejskich, zwłaszcza w porze deszczowej.

Zobacz szczepienie →

Kleszczowe zapalenie mózgu

Kleszcze
Szczepionka dostępna
Także w Polsce

Jedyna choroba odkleszczowa, przed którą chroni szczepionka. Nie ma leczenia przyczynowego, a zakażenie może zostawić długotrwałe następstwa neurologiczne.

Objawy: Dwufazowy przebieg: najpierw objawy grypopodobne, a po kilku dniach przerwy gorączka, ból głowy i objawy neurologiczne.
Okres wylęgania: 7–14 dni
Profilaktyka: Szczepienie w schemacie trzech dawek, oglądanie skóry po powrocie z lasu i szybkie usunięcie kleszcza.

Zobacz szczepienie →

Woda i żywność

Stosuj zasadę „ugotuj, obierz albo zrezygnuj”. Wybieraj wodę butelkowaną lub przegotowaną, bez lodu. Jedz wyłącznie potrawy dobrze ugotowane albo upieczone, podawane na gorąco, a surowe warzywa i owoce myj przed zjedzeniem.

Biegunka podróżnych

Woda i żywność
Najczęstsza dolegliwość
Apteczka podróżna

Najczęstsza dolegliwość podróżnych, która dotyka nawet co drugiej osoby wyjeżdżającej do tropików. Zwykle ustępuje samoistnie, ale u dzieci i seniorów grozi szybkim odwodnieniem.

Objawy: Luźne stolce, skurcze brzucha, nudności; przy cięższym przebiegu gorączka lub krew w stolcu.
Okres wylęgania: kilka godzin do 3 dni
Profilaktyka: Ostrożność przy wodzie i jedzeniu, doustne płyny nawadniające w apteczce oraz kontakt z lekarzem przy gorączce lub krwi w stolcu.

WZW typu A

Woda i żywność
Szczepionka dostępna
Wątroba

Wirusowe zapalenie wątroby przenoszone przez skażoną wodę i żywność, potocznie „choroba brudnych rąk”. U dorosłych przebiega ciężej niż u dzieci.

Objawy: Osłabienie, brak apetytu, nudności, ciemny mocz i żółtaczka.
Okres wylęgania: 15–50 dni
Profilaktyka: Szczepienie, w którym już pierwsza dawka daje wysoką ochronę.

Zobacz szczepienie →

Dur brzuszny

Woda i żywność
Szczepionka dostępna
Antybiotykooporność

Zakażenie bakteryjne przenoszone przez wodę i żywność, przebiegające z wysoką gorączką. Szczepy oporne na antybiotyki są coraz częstsze.

Objawy: Narastająca gorączka, ból głowy i brzucha, zaparcia lub biegunka, osłabienie.
Okres wylęgania: 6–30 dni
Profilaktyka: Szczepienie (jedna dawka chroni około 3 lat) i ostrożność przy jedzeniu.

Zobacz szczepienie →

Cholera

Woda i żywność
Szczepionka doustna
Odwodnienie

Ostra, bardzo zakaźna choroba układu pokarmowego. Wywołuje wodnistą biegunkę i szybkie, groźne dla życia odwodnienie. Występuje tam, gdzie brakuje czystej wody i kanalizacji.

Objawy: Obfita, wodnista biegunka „ryżowa”, wymioty, szybkie odwodnienie.
Okres wylęgania: kilka godzin do 5 dni
Profilaktyka: Szczepionka doustna, higiena rąk i woda z pewnego źródła.

Zobacz szczepienie →

Poliomyelitis

Woda i żywność
Szczepionka dostępna
Wymagane przy wyjeździe

Wysoce zakaźna choroba wirusowa atakująca układ nerwowy, która może prowadzić do trwałego porażenia, a nawet zgonu. Część krajów wymaga udokumentowanego szczepienia przy wyjeździe.

Objawy: Najczęściej bezobjawowo albo jak infekcja jelitowa, rzadko z porażeniami wiotkimi.
Okres wylęgania: 7–21 dni
Profilaktyka: Dawka przypominająca przed wyjazdem w rejon ryzyka.

Zobacz szczepienie →

Drogą kropelkową

Ryzyko rośnie w tłumie: lotniska, transport zbiorowy, pielgrzymki, festiwale. Najskuteczniejszą ochroną są aktualne szczepienia i higiena rąk.

Odra

Droga kropelkowa
Szczepionka dostępna
Bardzo zakaźna
Ogniska w Europie

Bardzo zaraźliwa (6 razy bardziej niż grypa) i poważna choroba zakaźna. Powikłania dotyczą około 30% zakażonych i obejmują zapalenie płuc oraz zapalenie mózgu.

Objawy: Wysoka gorączka, katar, kaszel, zapalenie spojówek, po kilku dniach charakterystyczna wysypka.
Okres wylęgania: 7–18 dni
Profilaktyka: Dwie dawki szczepionki MMR; przed wyjazdem warto sprawdzić wpisy w książeczce zdrowia.

Zobacz szczepienie →

Inwazyjna choroba meningokokowa

Droga kropelkowa
Szczepionka dostępna
Zagrożenie życia
Pielgrzymki

Objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych narastają w ciągu kilkunastu godzin, a zakażenie może przejść w posocznicę. Sprzyja mu bliski kontakt w tłumie i w akademikach.

Objawy: Wysoka gorączka, sztywność karku, silny ból głowy, wysypka krwotoczna niebledąca pod uciskiem.
Okres wylęgania: 2–10 dni
Profilaktyka: Szczepienie czterowalentne ACWY (wymagane przy pielgrzymkach) oraz szczepienie przeciw meningokokom B.

Zobacz szczepienie →

Kontakt ze zwierzętami

Unikaj kontaktu ze zwierzętami, również tymi oswojonymi. Każde ugryzienie lub zadrapanie wymaga przemycia rany i pilnej konsultacji lekarskiej na miejscu.

Wścieklizna

Zwierzęta
Szczepionka dostępna
Zagrożenie życia
Postępowanie po ugryzieniu

Po wystąpieniu objawów choroba jest śmiertelna. Wirusa przenoszą psy, koty, małpy i nietoperze, czyli zwierzęta, z którymi turyści stykają się najczęściej.

Objawy: Początkowo mrowienie w miejscu ugryzienia i gorączka, potem lęk, wodowstręt i objawy neurologiczne.
Okres wylęgania: zwykle 1–3 miesiące, czasem dłużej
Profilaktyka: Szczepienie przed wyjazdem upraszcza postępowanie po ugryzieniu. Po każdym ugryzieniu ranę należy przemywać wodą z mydłem przez kilkanaście minut i pilnie zgłosić się do lekarza.

Zobacz szczepienie →

Kąpiele, gleba i skóra

Nie kąp się w wodach słodkich w rejonach ryzyka i nie chodź boso po plaży ani wilgotnej ziemi. Ubrania susz w zamkniętym pomieszczeniu albo je prasuj.

Schistosomoza

Kąpiel w wodach słodkich
Objawy po powrocie
Badania kontrolne

Larwy przywr wnikają przez nieuszkodzoną skórę podczas kąpieli w wodach słodkich. Objawy pojawiają się z opóźnieniem, często dopiero po powrocie.

Objawy: Swędząca wysypka po kąpieli, po tygodniach gorączka, a później krew w moczu lub dolegliwości jelitowe.
Okres wylęgania: 2–8 tygodni
Profilaktyka: Bezwzględne unikanie kąpieli w jeziorach i rzekach w rejonach ryzyka. Po kontakcie z taką wodą wskazane są badania kontrolne.

Tężec

Gleba
Szczepionka dostępna
Dawka co 5–10 lat
Zagrożenie życia

Bakteria z gleby wnikająca przez zabrudzone rany, także drobne. Choroba przebiega z bolesnymi skurczami mięśni i zagraża życiu.

Objawy: Szczękościsk, bolesne skurcze mięśni, sztywność karku i tułowia.
Okres wylęgania: 3–21 dni
Profilaktyka: Dawka przypominająca Tdap co 5–10 lat, oczyszczanie każdej rany.

Zobacz szczepienie →

Krew i kontakty seksualne

Ryzyko wiąże się z zabiegami medycznymi i kosmetycznymi poza standardem, tatuażem, przetoczeniem krwi i kontaktami seksualnymi. Podstawą jest szczepienie przeciw WZW B i zasady bezpiecznego seksu.

WZW typu B

Krew
Szczepionka dostępna
Tatuaż i zabiegi
Wątroba

Wirus przenoszony przez krew i kontakty seksualne. Ryzyko niosą zabiegi stomatologiczne, tatuaż i manicure wykonywane poza standardem sanitarnym.

Objawy: Osłabienie, brak apetytu, żółtaczka; część zakażeń przechodzi w postać przewlekłą bez objawów.
Okres wylęgania: 6 tygodni do 6 miesięcy
Profilaktyka: Pełny schemat szczepienia; przy krótkim terminie wyjazdu możliwy schemat przyspieszony.

Zobacz szczepienie →

Strona została opracowana na podstawie zaleceń WHO i CDC Travelers’ Health. Strona ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Aktualne zalecenia dla konkretnej podróży ustala lekarz podczas konsultacji.

Treść merytoryczna: lek. Karolina Kazubska, medycyna podróżyAktualizacja: 15.08.2026Źródła: WHO, CDC, Polskie Towarzystwo Medycyny Morskiej, Tropikalnej i Podróży

Wybierasz się w tropiki?

Na konsultacji medycyny podróży na podstawie kierunku i charakteru wyjazdu dobieramy szczepienia, omawiamy profilaktykę i leczenie malarii oraz biegunki podróżnych. Szczepienia wykonujemy podczas tej samej wizyty. Warto też przeczytać, jak chronić się przed owadami: choroby przenoszone przez owady i pajęczaki.

Umów konsultację +48 573 670 760 Kierunki podróży